Zuid-Limburgs mijnverleden

Ontdek hoe de zwarte steenkool deze regio in zijn greep hield

Het winnen van steenkool was zo’n lucratieve bezigheid, daar ging heel oostelijk Zuid-Limburg voor ondersteboven. In de jaren 50 werkte bijna iedereen in ‘de koel’. Met een wervelende snelheid schoot je in een smalle liftschacht zo’n 700 meter diep in de grond. Het was aan jou om samen met je koempels het zwarte goud naar boven te halen, zodat heel Nederland er lekker warm bij zat. Zware explosies, krappe ruimtes en groot materieel... het werk in de mijnen was ontzettend zwaar.

Het werk van een mijnwerker

Het oosten van Zuid-Limburg wordt ook wel de Oostelijke Mijnstreek genoemd. Al in 1899 opende in Heerlen de eerste mijn waar op grote schaal steenkool werd gewonnen, de Oranje Nassau I. Door de groeiende vraag naar steenkool vanuit de spoorwegen en de opkomende industrie die werkte op stoommachines, breidde het aantal mijnen snel uit. De Oostelijke Mijnstreek beslaat het huidige Parkstad en Sittard-Geleen. Deze regio heeft tot 1974 vrijwel geheel in het teken gestaan van de mijnen. In de hoogtijdagen van de steenkoolwinning behoorde de Oostelijke Mijnstreek tot een van de meest welvarende gebieden van het land.

Het echte werk, dat gebeurde ondergronds. Onder het motto ‘‘Dat gaat niet’, bestaat niet’ werd met groot geweld de zwarte steenkool bovengronds gehaald. Ondergronds was het werk zwaar en soms gevaarlijk. Instortingen, explosieven, mijngassen... De koempels waren niet bang aangelegd en moesten goed op elkaar kunnen vertrouwen. Onderling heerste een sterke verbondenheid en gelijkheid, want onder in de mijn was iedereen even zwart. Eenmaal bovengronds ging het mijnleven door. In je vrije tijd speelde je in de harmonie van de mijn of in de sportclub van de mijn. Zo ontstond er een hechte gemeenschap.

Het begin van het einde

Het jaar 2015 is uitgeroepen tot het jaar van de mijnen. Vijftig jaar eerder had de toenmalige minister-president Den Uyl namelijk slecht nieuws voor de mijnstreek: de mijnen moesten sluiten. Door concurrerende brandstoffen zoals aardolie en aardgas en door goedkopere buitenlandse kolen was de Zuid-Limburgse kolenindustrie niet meer rendabel. Dit nieuws kwam als een echte schok voor de regio, want een leven zonder de mijnen kon niemand zich goed voorstellen. Tienduizenden arbeidsplaatsen gingen verloren en de regio stevende af op een sociaaleconomische crisis.

Vandaag de dag herinneren slechts enkele monumenten aan het mijnverleden dat Zuid-Limburg, maar ook de rest van Nederland zoveel welvaart bracht. Reden te meer om eens wat dieper te graven in de boeiende geschiedenis van de Zuid-Limburgse steenkolenwinning.

Maak kennis met het rijke mijnverleden en ga ook op zoek naar het zwarte goud!

Nederlands Mijnmuseum

Op de plek van de Oranje Nassau mijn in Heerlen is nu het Nederlands mijnmuseum gevestigd. Dertig jaar na de mijnsluiting herrees dit sprekende museum dat je meeneemt naar een dag in het leven van de mijnwerker. Veel originele stukken laten je zien hoe alles in het werk werd gesteld om zoveel mogelijk steenkool zo snel mogelijk naar de oppervlakte te halen. De altijd draaiende schachtwielen houden het mijnverleden in leven.

Lees meer

Steenkolenmijn Valkenburg

Stap samen met een ex-mijnwerker in de ondergrondse wereld van de steenkoolwinning. Met jarenlange ervaring als koempel weten de gidsen je op een levendige manier mee te nemen naar de steenkoolwinning in Zuid-Limburg. Een live demonstratie van originele mijnbouwmachines geven je een indruk van het geweld waarmee de steenkolen gewonnen werden. Stap op een heuse mijnfiets, dwaal door de mysterieuze mijngangen en proef de sfeer van het ondergrondse mijnwerkersleven.

Lees meer

Meer over de geschiedenis van Zuid-Limburg

Deel deze pagina met je familie en vrienden